Halk arasında başdönmesi olarakta bilinen vertigo hastalığı kişiyi semsemlemiş gibi hissettiren bir rahatsızlıktır. Vertigo hastalığının iki çeşidi bulunmaktadır. Santral ve periferik tip olarak bilinen vertigonun tedavisinde çeşitli ilaçlar ve diğer tedaviler yer almaktadır.

Vertigo (baş dönmesi) tek başına bir hastalık olarak ortaya çıkabilmekle birlikte bazen başka hastalıkların belirtisi olarak ta karşımıza çıkabilmektedir.

Periferik vertigo nedenleri?

Periferik vertigo en sık görülen baş dönmesi türüdür. Genellikle iç kulaktaki denge merkezi ile ilgili problemler periferik vertigoya neden olmaktadır.

Benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV), Vestibuler nörit, Meniere hastalığı iç kulak hastalıklarına bağlı periferik vertigo nedenleri arasındadır.

Benign paroksismal pozisyonel vertigo iç kulakta yer alan kristallerin yerlerinden oynayarak kulak sıvısı içerisine düşmesine bağlı gelişir. Kristallerin gevşemesi ve yerinden oynaması başdönmesine ve kişide sersemlik hissine neden olur. Bazı durumlarda kulağa ya da kafaya darbe alınması da benign paroksismal pozisyonel vertigo hastalığına neden olabilmektedir.

Vestibuler nörit ise baş dönmesinin ciddi nedenleri arasındadır. Ani gelişen ve genellikle 2-3 hafta süren vestibuler nörit virüslerden kaynaklanabilir.

Menier hastalığı ise başdönmesi (vertigo) ile birlikte işitme kaybının görüldüğü bir hastalıktır. Stres meniere hastalığı için önemli bir faktördür. Ayrıca fazla tuz tüketimi, kafein ve alkol alımıda meniere hastalığına neden olabilir.

Başka iç kulak hastalıklarıda vertigoya neden olabilmektedir. Labirintit, Perilenf fistülü, superior semisirküler kanal dehisens sendromu bu hastalıklardan birkaçıdır.

Labirintit iç kulağın viral enfeksiyonudur. Perilenf fistülü ise kulak veya kafa travmasına bağlı olarak gelişir. Özellikle derin dalış yapanlarda ani basınç değişikliğine bağlı olarak perilenf fistülü gelişebilir. Superior yarım daire kanallarının ayrışma sendromunda ise iç kulakta yer alan ve içerisinde kulak sıvısı bulunan kemik yapılardaki kırılma vertigoya neden olmaktadır.

Periferik vertigoda diğer şikayetler?

Periferik vertigo hastalarında en belirgin şikayet baş dönmesidir. Ancak baş dönmesi ile birlikte bulantı ve kusma, terleme, kulak problemleri sıklıkla vertigoya eşlik eder.

Periferik vertigo eğer kulak enfeksiyonuna bağlı gelişmiş ise bu durumda ağrı ve kulakta dolgunluk hissi görülebilir.

Labirintit ve menier hastalığında kulakta işitme kaybı veya duyma güçlüğü, tinnitus adı verilen kulak çınlaması görülebilir. Başdönmesi herhangi bir belirti vermeden ortaya çıkmış ve kısa sürede kendiliğinden ortadan kaybolmuş ise sıklıkla periferik tiptedir.

Periferik vertigonun ilk günlerinde göz hareketleri bozulabilir. Gözler belli bir noktaya bakarken seyirmeler görülebilir.

Periferik vertigo tedavisi?

Periferik vertigoya yol açan etkenlerin tedavi edilmesi periferik vertigo hastalığında önemli bir yer tutmaktadır. Benign paroksismal pozisyonel vertigo en sık görülen sebeptir. Epley manevrası adı verilen 15 dakikalık bir egzersiz benign pozisyonel vertigonun tedavisinde en önemli yöntemlerden biridir. Doktor veya odyometrist kontrolünde yapılan epley egzersizi ile kulak içerisindeki denge kontrolü sağlayan kristaller yerlerine oturtulmaya çalışılır.

Eğer periferik vertigo vestibuler nörit, menier hastalığı veya labirintit gibi inflamasyon temelli bir hastalığa bağlı ise antiinflamatuar ilaçlar etkili olabilir. Menier hastalığında kafein ve alkolden uzak durmak, tuzlu yememek ve stresli ortamlardan uzak kalmak iyileşme sağlar.

Perilenf fistülü yada superior yarım daire kanallarında oluşan yapısal hastalıklar için cerrahi tedavi gerekebilir.

Bazı durumlarda periferik vertigo kronikleşebilir. Kronik periferik vertigoda ilaçların yanında denge egzersizleri, alkolü bırakmak, tuzsuz yemek gibi kahve içememek gibi yaşam tarzı değişiklikleri tedavinin önemli bir parçasıdır. Bulantıyı önlemek için çeşitli ilaçlar verilebilir.

Santral vertigo nedir?

Santral vertigo kafa travması yada beyin hastalıklarına bağlı olarak görülen baş dönmesidir. Kafa travması, enfeksiyonlar, multiple skleroz, migren, beyin tümörleri, inme – felç, geçici iskemik ataklar santral tipte vertigoya neden olabilirler.

Santral vertigoya eşlik eden semptomlar?

Periferik vertigoda baş dönmesi daha kısa sürerken, Santral vertigoda baş dönmesi genellikle daha uzun sürelidir. Santral veritgoda ataklar, periferik vertigodakinden daha yoğundur. Öyle ki kişi ayalta duramaz ve desteksiz yürüyemez.

Göz hareketleri her iki vertigoda da etkilenir. Periferik vertigoda göz hareketleri birkaç dakika sürerken santral vertigoda istemsiz göz hareketleri haftalar hatta aylarca sürebilir. Ayrıca santral vertigoda göz kayması gözler bir yere odaklansa da geçmez.

Duyma kusurları genellikle santral vertigoda görülmez. Ancak periferik vertigoda gözlenmeyen baş ağrısı, zayıflama, yutma güçlüğü gibi bulgular santral tipte vertigoya eşlik edebilir.

Santral vertigo tedavisi?

Santral vertigo tedavisinde vertigoya neden olan hastalığın ortadan kaldırılması ve tedavi edilmesi gerekmektedir. Migren varsa tedavi edilmelidir.

Santral vertigoda ilaç tedavisi semptomların azaltılması amacıyla sık kullanılmaktadır.